ผื่นแดงเป็นวง ขอบลอกเป็นขุย คันมาก แล้วค่อย ๆ ขยายออกไปเรื่อย ๆ หลายคนรู้ว่าน่าจะเป็น กลาก แต่ไปซื้อครีมมาทาเอง ทาแล้วหายคันดี พอหยุดยาก็กลับมา บางคนผื่นกลับใหญ่กว่าเดิม
สาเหตุที่เจอบ่อยมากในคลินิกคือ ครีมที่ซื้อมาเป็นครีมผสมสเตียรอยด์ ครับ บทความนี้หมอจะอธิบายว่าทำไม และกลากควรรักษายังไงให้หายจริง
- กลากเกิดจาก เชื้อรา ติดต่อได้จากคน สัตว์เลี้ยง หรือของใช้ร่วมกัน
- ผื่นเป็นวง ไม่ใช่กลากทุกครั้ง
- ครีมผสมสเตียรอยด์ทำให้ เชื้อลามและผื่นหน้าตาเปลี่ยน จนวินิจฉัยยาก
กลากหน้าตาเป็นยังไง

- ผื่นเป็นวง ขอบชัด นูน มีขุย ตรงกลางมักจางกว่าขอบ
- คัน โดยเฉพาะตอนเหงื่อออก
- ค่อย ๆ ขยาย ออกไปเรื่อย ๆ
แต่ไม่ใช่ทุกรายจะเป็นวงสวย ๆ ครับ บางคนเป็นปื้นไม่เป็นวง หรือตรงกลางไม่จาง และเชื้อราที่ ขาหนีบ เท้า หนังศีรษะ เล็บ ก็หน้าตาและการรักษาต่างกันไปอีก การเลือกยาจากรูปตัวอย่างรูปเดียวจึงพลาดได้ง่าย
ชื่อภาษาอังกฤษ "ringworm" ไม่ได้แปลว่ามีหนอนนะครับ แค่ตั้งตามรูปร่างวงแหวน
ติดต่อและกลับเป็นซ้ำได้ยังไง
กลากติดต่อผ่าน
- การสัมผัสผิวคนที่เป็น
- สัตว์เลี้ยง โดยเฉพาะแมวและสุนัขที่ขนร่วงเป็นหย่อม
- ของใช้ร่วม เช่น ผ้าเช็ดตัว หวี
ความอับชื้นและเหงื่อทำให้เชื้อโตง่าย ป้องกันได้โดย
- แยกผ้าเช็ดตัว ของใช้ส่วนตัว
- ซักแล้วตากให้แห้งสนิท
- เปลี่ยนเสื้อทันทีหลังเหงื่อออกมาก
- รักษาเชื้อราที่ตำแหน่งอื่นด้วย เช่น ง่ามเท้า
- ถ้าสงสัยสัตว์เลี้ยงเป็น พาไปหาสัตวแพทย์ อย่าเอายาคนไปทาให้สัตว์
ทำไมครีมผสมสเตียรอยด์ทำให้แย่ลง
ครีมที่ขายทั่วไปหลายตัว ผสมสเตียรอยด์ ไว้ ทาแล้วแดงและคันจะลดลงเร็ว ทำให้รู้สึกว่าดีขึ้น แต่สเตียรอยด์ กดภูมิคุ้มกันของผิว เชื้อราเลยโตต่อได้สบาย ผลคือ
- หยุดยาแล้วผื่นกลับมาใหญ่กว่าเดิม
- ผื่นหน้าตาเปลี่ยน ขอบไม่ชัด ไม่เป็นวง
- หมอวินิจฉัยยากขึ้น
ภาวะนี้มีชื่อเรียกว่า "กลากพรางตัว" (tinea incognito) ครับ
ครีมผสมไม่ได้ผิดทุกกรณี แต่ต้องใช้เมื่อหมอวินิจฉัยแล้วและมีข้อบ่งชี้ ถ้าทาครีมอยู่แล้วผื่นไม่หาย เอาหลอดยามาให้หมอดูด้วย นะครับ
ตรวจและรักษายังไง
ที่คลินิก ถ้าสงสัยเชื้อรา หมอจะ ขูดขุยที่ขอบผื่นมาส่องกล้องจุลทรรศน์ (KOH) ใช้เวลาไม่นาน รู้ผลระหว่างตรวจ
การรักษา
- ผื่นเล็ก ไม่กี่จุด: ยาทาต้านเชื้อรา มักพอ
- เชื้อราที่หนังศีรษะ เล็บ ผื่นกว้าง หรือเป็นซ้ำ: อาจต้อง ยากิน
ทายาต่ออีก 1–2 สัปดาห์หลังผื่นหาย เพราะคันหายก่อนเชื้อหมดครับ
อย่าซื้อยากินต้านเชื้อรามากินเอง เพราะยาบางตัวตีกับยาอื่น และต้องดูการทำงานของตับในบางคน
รีบมาตรวจ ถ้ามีหนอง ปวด แดงลาม หรือมีไข้ ส่วนคนเป็นเบาหวานหรือภูมิคุ้มกันต่ำ ควรมาตั้งแต่เริ่มเป็น
คำถามที่คนไข้ถามบ่อย
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจวินิจฉัยโดยแพทย์ การรักษาขึ้นกับอาการของแต่ละบุคคล

