คนไข้หลายคนเดินเข้ามาพร้อมประโยคเดียวกันครับ "ล้างหน้าวันละ 3 รอบแล้ว ทำไมสิวยังขึ้น"
คำตอบคือ สิวไม่ได้เกิดจากหน้าสกปรก ครับ และสิวแต่ละแบบก็มีกลไกไม่เหมือนกัน ถ้าเข้าใจว่าสิวบนหน้าเราเป็นแบบไหน จะเลือกดูแลได้ตรงจุดขึ้นมาก และรู้ว่าเมื่อไรควรมาให้หมอช่วย
- สิวเกิดจาก 4 อย่างรวมกัน: ไขมันมาก รูขุมขนอุดตัน เชื้อแบคทีเรียประจำผิว และการอักเสบ
- สิวอุดตันกับสิวอักเสบมักเป็นพร้อมกัน จึงมักต้องใช้ยามากกว่าหนึ่งตัว
- ถ้ามีสิวก้อนลึก หรือเริ่มมีหลุม อย่ารอครับ ยิ่งคุมเร็ว ยิ่งลดโอกาสเกิดแผลเป็น
สิวเกิดขึ้นได้ยังไง
ลองนึกภาพรูขุมขนเป็นท่อเล็ก ๆ ที่มีต่อมไขมันอยู่ข้างใน ปกติไขมันจะไหลออกมาเคลือบผิว แต่ถ้าเซลล์ผิวที่ปากท่อหลุดลอกไม่ทันและจับตัวกับไขมัน ท่อก็จะตัน กลายเป็น สิวอุดตัน
เมื่อไขมันค้างอยู่ในท่อนาน ๆ เชื้อแบคทีเรียที่อาศัยอยู่บนผิวตามปกติจะเพิ่มจำนวน ร่างกายเลยส่งเซลล์ภูมิคุ้มกันมาจัดการ ผลคือบวม แดง เจ็บ หรือเป็นหนอง ซึ่งก็คือ สิวอักเสบ
ปัจจัยที่ทำให้บางคนเป็นสิวง่ายกว่าคนอื่น เช่น
- ฮอร์โมน โดยเฉพาะช่วงวัยรุ่นหรือช่วงก่อนมีประจำเดือน
- พันธุกรรม ถ้าพ่อแม่เป็นสิวมาก ลูกก็มีแนวโน้มเป็นได้
- เครื่องสำอางหรือครีมที่อุดตันผิว
- การเสียดสีซ้ำ ๆ เช่น หน้ากากอนามัย สายหมวกกันน็อก
การล้างหน้าบ่อยหรือขัดแรง ๆ ไม่ได้แก้กลไกพวกนี้ครับ บางคนยิ่งขัดยิ่งระคายเคือง สิวยิ่งเห่อ เพราะฉะนั้นไม่ต้องโทษตัวเองว่าดูแลความสะอาดไม่ดีนะครับ
สิวแต่ละแบบหน้าตาเป็นยังไง
อีกเรื่องที่เจอบ่อยครับ ตุ่มคันขนาดเท่า ๆ กันที่หน้าอกหรือหลัง บางครั้งไม่ใช่สิว แต่เป็น รูขุมขนอักเสบจากเชื้อรา ซึ่งรักษาคนละแบบกับสิว ถ้าทายาสิวแล้วไม่ดีขึ้นเลย ลองมาให้หมอดูครับ
ดูแลผิวยังไงไม่ให้สิวแย่ลง
หมอแนะนำหลักง่าย ๆ ที่ใช้กับคนไข้แทบทุกคนครับ
- ล้างหน้าเช้า–เย็นพอ ใช้คลีนเซอร์อ่อนโยน ไม่ต้องสครับ
- ทามอยส์เจอไรเซอร์ แม้ผิวมันก็ต้องทา โดยเฉพาะตอนใช้ยาสิวที่ทำให้ผิวแห้ง
- ทากันแดดทุกวัน ช่วยลดรอยดำหลังสิวยุบ
- ไม่บีบ ไม่แกะ ยิ่งแกะ ยิ่งเสี่ยงอักเสบลึกและเป็นหลุม
- อย่าเริ่มของใหม่หลายตัวพร้อมกัน โดยเฉพาะกรดผลัดเซลล์ ถ้าแพ้จะไม่รู้ว่าตัวไหน
คำว่า "non-comedogenic" บนฉลากช่วยในการเลือกได้ แต่ไม่ได้การันตีว่าทุกคนใช้แล้วจะไม่เป็นสิวนะครับ
ส่วนยาปฏิชีวนะชนิดกิน ไม่ควรซื้อกินเอง เพราะต้องเลือกให้เหมาะ กินให้ถูกระยะ และมีเรื่องเชื้อดื้อยาที่ต้องระวัง
เมื่อไรควรมาพบหมอผิวหนัง
- มีสิวก้อนลึก เจ็บ หรือเป็นซ้ำที่เดิม
- เริ่มเห็นหลุมสิวหรือแผลเป็น
- ดูแลเองถูกวิธีมา 2–3 เดือนแล้วยังไม่ดีขึ้น
- สิวกระทบความมั่นใจ การเรียน หรือการทำงาน
ถ้า ตั้งครรภ์ วางแผนมีบุตร หรือให้นมลูก บอกหมอก่อนทุกครั้งนะครับ เพราะยาสิวบางกลุ่มห้ามใช้ในช่วงนี้
ที่คลินิก หมอจะดูชนิดสิว ความรุนแรง สภาพผิวเดิม และยาที่ใช้อยู่ แล้ววางแผนให้เป็นรายคน ไม่จำเป็นว่าทุกคนต้องกินยาหรือทำหัตถการเหมือนกันครับ
คำถามที่คนไข้ถามบ่อย
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจวินิจฉัยโดยแพทย์ การรักษาขึ้นกับอาการของแต่ละบุคคล

